L.A., o którym tyle się słyszy to nie pojedyncze miasto, a metropolia złożona z kilkudziesięciu jednostek, bo samo Los Angeles ma zaledwie 1300 km2 - trochę więcej niż dwie Warszawy. Jadąc na plażę Santa Monica, myślimy że to jakaś dzielnica, a tymczasem to kompletnie niezależne miasto z oddzielną władzą, własnym prawem i komunikacją miejską.
Jeśli do Stanów przyjeżdżacie z europejską wyobraźnią o mieście, w którym do centrum można dojść spacerem - będzie wam ciężko odnaleźć się w amerykańskich relacjach. Aby złagodzić szok po przyjeździe, przygotowaliśmy dla was jedenaście ciekawostek na temat Los Angeles, o których powinniście wiedzieć przed przyjazdem. Zaczynamy!

Ustrój i podział administracyjny
Stan Kalifornia ma własne prawo, podatki i przepisy drogowe. Prawdziwe zamieszanie zaczyna się jednak na poziomie lokalnym, bo największe miasto wcale nie jest tutaj stolicą. Równie często mylone jest z hrabstwem Los Angeles, które jest - w pewnym sensie - odpowiednikiem powiatu zrzeszającym kilka miast.
Całe hrabstwo składa się z 88 niezależnych miast - jest tu między innymi Beverly Hills, Santa Monica, West Hollywood czy Pasadena. Każde z nich różni się na wielu płaszczyznach, co oznacza, że w jednym mieście można zarobić mandat za coś, co u sąsiada jest całkowicie legalne.

Ważne jest, gdzie się zatrzymacie w tej ogromnej megapolis, bo od tego zależy, ile godzin dziennie spędzicie w aucie lub komunikacji miejskiej. Obszar miejski jest bardzo zakorkowany, a do tego przecina go wiele autostrad, dlatego przy pierwszej wizycie w Mieście Aniołów, najlepiej celować w centrum - ale nie śródmieście, tylko jedną z okolicznych dzielnic. Stąd niemal w każde miejsce będzie tak samo daleko.

Ale jeśli np. chcecie zobaczyć słynną filmową plażę w Santa Monica, wybierze właśnie tamtą okolicę. Tuż obok znajduje się słynne Venice - kolejna dzielnica z plażą i miasteczkiem na wodzie, zwanym Małą Wenecją. Jednak tutaj wieczorem robi się głośno i nerwowo. Na pewno wielu z was będzie zainteresowanych Hollywood - bo to modna i znana dzielnica, ale tak naprawdę poza słynną aleją nic tutaj nie ma, a okolica jest brudna i nieprzyjemna po zmroku. Najlepiej skomunikowaną częścią miasta jest śródmieście (Downtown), jest też najciekawsze architektonicznie. Jednak tutaj trzeba się liczyć z wyższymi cenami noclegów.
Wiele z tych miejsc pokazujemy we wcześniejszych filmach tej serii, w których sprawdzicie, jak to wygląda jeszcze przed wyjazdem.
Na koniec tego rozdziału inna ważna rzecz - obywateli RP nie obowiązuje płatna wiza, ale haracz za wjazd i tak trzeba uiścić. ESTA - elektroniczna zgoda na wjazd kosztuje 40 dolarów amerykańskich - czyli więcej niż niejedna płatna wiza np. do krajów azjatyckich. ESTA jest ważna przez dwa lata i uprawnia do wielokrotnych wjazdów - na maksymalnie 90 dni każdy.
Wniosek składa się na oficjalnej stronie esta.cbp.dhs.gov - więcej o tym w oddzielnym poradniku.
Hotele, motele i prąd
Cena widoczna w wyszukiwarce rzadko bywa ostateczną, ponieważ do noclegu trzeba doliczyć ukryte koszty, jak podatek hotelowy czy dopłata za parking - najczęściej dowiadujemy się tego na miejscu. Alternatywą są klasyczne motele z wejściem do pokoju prosto z parkingu - te bywają dużo tańsze i bardziej klimatyczne, a do tego parking jest często w cenie.

Pakując się do wyjazdu, trzeba też pamiętać o amerykańskiej sieci elektrycznej z napięciem 110V i wtyczkami typu A lub B - na 100% będziecie potrzebować przejściówki - o to zadbajcie przed wyjazdem, bo na miejscu to cenny towar.
https://wikingiwilkolak.pl/hotele/howard-johnson-williams
Płatności, napiwki i język
W Stanach Zjednoczonych kartą zapłacicie wszędzie bez problemu, bo właśnie z tego kraju te płatności się wywodzą. Gotówka w USA staje się zbędna, przydając się głównie na drobne napiwki dla obsługi, pokojówek czy parkingowych.
Na miejscu szybko zderzycie się z dwoma systemowymi pułapkami - pierwszą jest cena na półce, do której podatek od sprzedaży doliczany jest dopiero przy kasie, mówiliśmy o tym w poprzednim odcinku. W Los Angeles podatek wynosi 9,5%, a w okolicznych miastach ponad 10%, przez co produkt z ceną 10 USD kosztuje tak naprawdę 11 USD.
Drugą pułapką są napiwki, które w restauracjach z obsługą kelnerską są praktycznie obowiązkowe i mieszczą się w przedziale od 18 do 20% od kwoty przed podatkiem. Terminale i ekrany same zaproponują progi kwotowe, bo ich płacenie jest tak oczywiste jak to, że rano wstaje słońce.

Z płatnościami wiąże się też kwestia języka i obsługi, mocno związana z demografią Los Angeles. W LA dominuje angielski, ale prawie połowa mieszkańców mówi w domu po hiszpańsku, który jest głównym językiem roboczym w restauracyjnych kuchniach i pojawia się obok angielskiego na urzędowych formularzach oraz w metrze.
W praktyce dogadamy się bez problemu po angielsku, jednak z racji tego, że prawie połowa populacji urodziła się za granicą, będzie to angielski z mocnym akcentem i prostym słownictwem.
Wynajęcie samochodu i wszystko co z nimi związane
Los Angeles to metropolia, którą całkiem sprawnie zwiedza się za pomocą metra - więcej o tym w kolejnym akapicie. Jednak niektórzy wybierają z przyzwyczajenia auto, dlatego musicie wiedzieć, że w USA trzeba mieć międzynarodowe prawo jazdy.

Dodatkowo kierowcom poniżej 25 roku życia wypożyczalnie doliczają nawet 30 USD haraczu, a poniżej 21 lat mogą odmówić wypożyczenia samochodu.
Autostrady w mieście nazywają się freeways i są ponumerowane wg pewnej specyfiki:
- nieparzyste biegną z północy na południe,
- parzyste ze wschodu na zachód,
- a trójcyfrowe to obwodnice.
Skrajny lewy pas oznaczony białym rombem jest dla aut z co najmniej dwiema osobami, a jazda solo grozi mandatem. Zatory są prawie zawsze, dlatego odległości w LA mierzy się w minutach.

Parkowanie to też skomplikowana gra:
- czerwony krawężnik to zakaz parkowania,
- żółty oznacza załadunek,
- biały - wysadzanie pasażerów,
- zielony - krótki postój,
- a niebieski rezerwuje miejsce dla osób z niepełnosprawnością.
Przy tankowaniu trzeba zachować czujność, bo najczęściej zielony dystrybutor to diesel, a czarny - benzyna.

I najważniejsze: paliwo sprzedawane jest w galonach, które mają niecałe 4 litry, a w Kalifornii tankowanie jest najdroższe w całych Stanach!
Metro i komunikacja miejska
Metro w Los Angeles składa się z sześciu linii kolejowych i dwóch metrobusów - oznaczonych literami. Za przejazdy można płacić kartą zbliżeniową bez kupowania karty TAP, pod warunkiem używania tej samej formy płatności przez cały pobyt. Podstawowy przejazd jednorazowy wynosi 1,75$, ale na szczęście system ma limit płatności - dzienny to 5$, a tygodniowy - 18$, co oznacza że w ciągu dnia po trzech przejazdach kursujemy już za darmo.
https://wikingiwilkolak.pl/amerykanski-sen/metro-los-angeles
Dojazd z lotniska
Lotnisko LAX uchodzi za jedno z najbardziej chaotycznych na świecie z uwagi na osiem niezależnych terminali i ogólnie kiepskiego dojazdu. Od niedawna jednak zmieniły się zasady - na nowej stacji LAX/Metro Transit Center spotykają się linie C i K oraz miejskie autobusy - czyli obecnie port lotniczy jest bardziej dostępny również dla niezmotoryzowanych.

Uberem można podjechać pod same terminale, ale odbiór odbywa się ze specjalnej strefy LAX-it, do której podróżnych dowozi darmowy autobus. Jednak mimo wszystko planując powrót na lotnisko komunikacją zbiorową, polecamy zarezerwować sobie dwie godziny.
https://wikingiwilkolak.pl/amerykanski-sen/lotnisk-lax
Ruch pieszy
W Los Angeles pieszy to gatunek rzadki - Poza centrum przejścia dla pieszych są słabo oznakowane, a zdecydowana większość wymaga wciśnięcia przycisku. Prawdziwym wyzwaniem jest skala miasta, gdzie trzy przecznice na mapie oznaczają często kilometr, przez co sprawdzona zasada każe jeździć metrem lub samochodem między dzielnicami, a chodzić pieszo wyłącznie w ich obrębie.

Pogoda i June Gloom
W Los Angeles są dwie pory roku:
- sucha od maja do października, kiedy deszcz praktycznie nie występuje,
- oraz mokra od listopada do kwietnia, podczas której opady paraliżują miasto.
Wakacyjne plany może popsuć zjawisko June Gloom - poranne mgły znad oceanu, które rozpraszają się dopiero w południe. Wówczas rano może być zaledwie 17oC - dlatego właśnie porucznik Columbo wiecznie chodził w prochowcu ;)

Bezpieczeństwo
Wbrew filmowym wyobrażeniom Los Angeles nie jest miastem grozy - turystyczne dzielnice są bezpieczne, a brutalna przestępczość koncentruje się tam, gdzie turyści nie podróżują.
https://wikingiwilkolak.pl/amerykanski-sen/la-downtown
Podstawową plagą są włamania do samochodów na parkingach przy plażach, dlatego żaden przedmiot nie powinien zostać na widoku, a bagaż należy schować jeszcze przed dojazdem na miejsce, ponieważ parkingi często są obserwowane.
Drugim zagrożeniem są kieszonkowcy oraz wyrywanie telefonów. Warto też zachować czujność przestrzenną - jeśli okolica budzi niepokój, należy zaufać instynktowi i wycofać się.
Po zmroku lepiej unikać Hollywood Boulevard, a po północy - promenady w Venice czy opustoszałych ulic w Downtown. W razie nagłej potrzeby uniwersalnym numerem alarmowym jest 911.
Jedzenie i darmowa woda
Los Angeles to jedna z najlepszych stolic kulinarnych świata, do której niemal nikt nie przyjeżdża dla jedzenia. Kuchnia meksykańska jest tu właściwie domyślna, a jej prawdziwym sercem nie są restauracje, lecz trucki z taco za 3$.
Z fastfoodów obowiązkowym punktem wycieczki powinien być lokal In-N-Out, gdzie zamówicie proste, ale bardzo smaczne zestawy.
https://wikingiwilkolak.pl/amerykanski-sen/co-jedza-amerykanie
Warto pamiętać, że porcje są tu ogromne, a branie reszty na wynos jest całkowicie normalne. W każdym pokoju hotelowym jest kuchenka mikrofalowa, dzięki czemu możecie odgrzać posiłek, nawet taki z marketowej zamrażarki.
Woda z kranu jest w pełni zdatna do picia i podawana w restauracjach bezpłatnie.
Pułapki turystyczne
Słynna Aleja Gwiazd to największe rozczarowanie - choć oczywiście polecamy ją zobaczyć z uwagi na ogromną sławę i kultowość. W rzeczywistości jest głośna, brudna, pełna sklepów z pamiątkami i nachalnych przebierańców żądających pieniędzy za zdjęcia - wystarczy góra kwadrans, aby zobaczyć to i owo.
https://wikingiwilkolak.pl/amerykanski-sen/aleja-gwiazd-hollywood
Podobnie wygląda kwestia słynnego napisu HOLLYWOOD, do którego nie da się podejść z bliska, a jedynie zobaczyć z pobliskiego osiedla drogich willi. Naszym zdaniem najlepszym punktem obserwacyjnym napisu jest taras widokowy Obserwatorium Griffitha - najlepiej o zachodzie słońca. Tu jest również najlepszy widok na śródmieście, które z bliska bardzo nas rozczarowało.
https://wikingiwilkolak.pl/amerykanski-sen/symbol-hollywood
Zamiast spaceru po plaży Venice, polecamy sąsiednią Santa Monica, gdzie jest naprawdę spokojniej i można skorzystać z parku rozrywki. Jazdę do położonego na południu Long Beach odradzamy, chyba że bardzo zależy wam na tym konkretnym miejscu.
https://wikingiwilkolak.pl/amerykanski-sen/najslynniejsze-plaze-los-angelesd
Najważniejsza z wszystkich rad, to taka, żebyście nie próbowali zobaczyć całego Los Angeles podczas pierwszej wizyty - nie da się. To miasto wielkości małego województwa.
Wybierzcie dwie lub maksymalnie trzy okolice, a po więcej wrócicie następnym razem.





