Kiedy niebo nad Tagiem przybiera barwę ołowiu, zamiast uciekać do kawiarni na kolejne pastel de nata, warto wspiąć się nieco wyżej, w stronę historycznej dzielnicy Alfama.
Tam właśnie, niemal ramię w ramię, stoją dwa miejsca, które dzieli kilkadziesiąt metrów, ale łączy skrajnie różna tematyka. Jedno zabierze was w czasy rzymskich cezarów, drugie - w mroczne dekady XX wieku, gdy Portugalia walczyła o wolność.
Przywieźliśmy z Portugalii opowieść o tym niezwykłym kontraście, który idealnie wpisuje się w melancholijny klimat spowitej deszczykiem stolicy Portugalii.
Złoty bilet, czyli jak okiełznać Lizbonę (i nie zbankrutować)
Zanim jednak wejdziemy w bramy historii, musimy uzbroić się w odpowiednie narzędzie. Zwiedzanie Lizbony może uderzyć po kieszeni, ale Portugalczycy mają na to świetny patent: karta miejska w Lizbonie.
Najważniejszy ficzer to nielimitowane przejazdy metrem, autobusami, windami oraz kultowymi, żółtymi tramwajami. Bilet umożliwia również bezpłatny wstęp do ponad 40 muzeów i zabytków, w tym do obu opisywanych dzisiaj miejsc.
Kartę można kupić online jeszcze przed wylotem, a odebrać w jednym z punktów w mieście, na lotnisku, albo tak jak my w punkcie Ask Me Lisboa na stacji metra Terreiro do Paço. Bez problemu da się ją kupić stacjonarnie w wielu punktach informacji turystycznej w centrum miasta. Karta w wersji jednodniowej kosztuje 27 euro, ale im dłuższy pakiet, tym taniej za dobę.
Karta zwróci się błyskawicznie głównie wtedy, gdy poza korzystaniem z komunikacji miejskiej, będziecie również odwiedzać muzea i zabytkowe obiekty.
Przystanek nr 1: Muzeum Lizbony - Teatr Rzymski
Bilet normalny bez karty miejskiej: 4 € (ok. 17 zł)
Wchodząc do środka cofamy się w czasie o dwa tysiące lat, bo muzeum jest bramą do czasów, gdy Lizbona nazywała się Felicitas Julia Olisipo i była prężnie rozwijającym się rzymskim miastem portowym.
Teatr w Lizbonie został zbudowany w I wieku n.e., za czasów cesarza Augusta, a następnie zmodernizowany za Nerona. Na trybunach mieścił nawet 4000 widzów! Później, tak samo jak Imperium, popadł w ruinę, a trzęsienie ziemi w 1755 roku dosłownie pogrzebało go pod gruzami nowej Lizbony.
Muzeum powstało po to, aby wyrwać ten niesamowity zabytek z objęć zapomnienia i jednocześnie pokazać rzymskie korzenie miasta.
Placówka muzealna została podzielona na dwie części: zwiedzanie rozpoczynamy na najwyższym piętrze gmachu, skąd schodzi się w dół, odkrywając coraz ciekawsze aspekty historii. Na najniższym poziomie znajduje się przestronna sala wystawowa oraz przejście do strefy wykopalisk, w której wyeksponowano autentyczne fragmenty dawnych murów i posadzek.
W sali wystawowej znajdziemy rzeźby, które przetrwały dwa tysiąclecia - jak choćby ta figura leżącego mężczyzny, identyfikowanego z postacią Sylena - boga trzód i pasterzy. Towarzyszą im detale architektoniczne, ceramika oraz przedmioty codziennego użytku dawnych mieszkańców.
Drugą część muzeum stanowi stanowisko archeologiczne pod gołym niebem, które dziś chroni nowoczesne zadaszenie. Spacerując po metalowych kładkach zawieszonych bezpośrednio nad ruinami dawnej sceny i widowni, można poczuć ogrom czasu, jaki przetoczył się pomiędzy kamieniami.
Największe wrażenie robi jednak świadomość tego, jak Lizbona narastała warstwami: przez okna zaglądamy do współczesnych kawiarni, mając jednocześnie pod stopami fundamenty teatru sprzed dwóch tysięcy lat. To fascynujący przekrój epok.
Główna ekspozycja mieści się w murach XVII-wiecznego gmachu należącego niegdyś do Kapituły Katedry w Lizbonie. Muzeum obejmuje także nowsze obiekty, w których przeprowadzono szeroko zakrojone prace archeologiczne. To właśnie przebudowa tych budynków pozwoliła wydobyć na światło dzienne niezwykłe skarby i fascynującą ewolucję tego miejsca na przestrzeni wieków. Warto pamiętać, że Muzeum Lizbony to rozległy projekt składający się z pięciu oddzielnych lokalizacji - teatr rzymski jest tylko jednym z przystanków na mapie odkrywania przeszłości i teraźniejszości miasta.
Przystanek nr 2: Museu do Aljube Resistência e Liberdade
Bilet normalny bez karty miejskiej: 4 € (ok. 17 zł)
Zaledwie 150 metrów poniżej Muzeum Teatru Rzymskiego, kryją się surowe mury dawnego więzienia Aljube. To miejsce o zupełnie innym ciężarze gatunkowym - mroczne, przejmujące i trudne w odbiorze, a jednocześnie absolutnie konieczne do odwiedzenia.
Tutaj historia Lizbony przestaje być opowieścią o antycznych rzeźbach, a staje się świadectwem walki o wolność i ludzkiej wytrwałości.
Słowo Aljube wywodzi się z arabskiego i oznacza "studnię" lub "loch". Budynek przez wieki służył różnym celom, ale jego najmroczniejsza karta zapisała się w XX wieku.
W latach 1928-1965 obiekt ten służył jako jedno z najcięższych więzień politycznych salazarowskiej dyktatury. Dzisiejsze muzeum powołano, aby złożyć hołd tym, którzy poświęcili życie w walce o wolność i demokrację. Jego misją jest podtrzymywanie pamięci o okrucieństwach reżimu, aby tamte mroczne czasy nigdy nie powróciły.
Ekspozycja została ułożona chronologicznie, a jej struktura prowadzi nas fizycznie i emocjonalnie przez kolejne piętra mroku.
Na parterze i pierwszym piętrze poznamy genezę dyktatury - dowiemy się, jak Salazar sięgał po władzę i zaciskał knebel na ustach obywateli.
Drugie piętro to „Machina ucisku”: mroczna opowieść o inwigilacji, donosicielstwie i działaniach niesławnej policji politycznej.
Kulminacją tego doświadczenia jest trzecie piętro, gdzie odtworzono mikroskopijne, pozbawione ludzkich warunków izolatki - to najbardziej wstrząsająca część muzeum.
Jak tam dojechać i informacje praktyczne
Oba muzea położone są w samym sercu historycznego centrum, rzut kamieniem od katedry Sé.
Najbardziej klimatycznym sposobem na dotarcie do muzeów, jest przejażdżka słynnym żółtym tramwajem linii 28 - przystanek znajduje się tuż przy Muzeum Aljube.
Możecie też skorzystać z autobusu nr 737, który dowiezie was pod same drzwi lub zabierze w dół po zwiedzaniu Zamku św. Jerzego.
Jeśli wolicie spacer, polecam trasę od stacji metra Terreiro do Paço - po drodze miniecie katedrę, ale nastawcie się na intensywne podejście pod górę!
Wizyta w tych muzeach pozwala zrozumieć, że oblicze Lizbony to nie tylko plaże i słońce. To miasto z niezwykle bogatą, choć czasem trudną historią, którą warto poznać, zwłaszcza gdy aura za oknem sprzyja refleksji.
