Wyszukiwarka treści

Lubelskie podziemia

W podróży    odcinek #027

środa, 12-05-2021 r.

Panorama na podstawie obrazu wielkiego pożaru miasta z 1719 roku | autor zdjęcia: Sebastian (Wilkołak)

Zwiedzamy Lubelską Trasę Podziemną i Piwnicę pod Fortuną

Sebastian (Wilkołak)
Sebastian (Wilkołak)

Każde miasto o historii sięgającej średniowiecza, skrywa tajemnice. Kiedy postanowiliśmy zgłębić wiedzę na temat legend i opowieści związanych z Lublinem odkryliśmy, że niesamowite historie ukryte zostały w podziemnym labiryncie piwnic. 


Lubelskie legendy | autor: Spoiled Lizard Productions

Uważasz, że film jest przydatny?

W poniższym tekście opisujemy o dwa ciekawe miejsca związane z Lubelskimi podziemiami. To atrakcje o historycznym znaczeniu, którymi zarządza Ośrodek „Brama Grodzka – Teatr NN”. 

Lubelska Trasa Podziemna obejmuje odcinek połączonych ze sobą piwnic, w których umieszczono makiety i panoramy o funkcji edukacyjnej. Drugim miejscem jest  niezwykła piwnica - jedyna tego typu w Europie - Piwnica pod Fortuną

panorama 2

Makiety Lublina eksponowane są w metalowych gablotach przypominających skrzynie ze skarbami - pierwsza pochodzi z okresu przedlokacyjnego.

Lubelska Trasa Podziemna

Lubelska Trasa Podziemna to labirynt połączonych piwnic o długości niemal 300 metrów. Przemierzając trasę zobaczymy makiety przedstawiające rozwój miasta na przestrzeni wieków, a także wykonane z niezwykłą dbałością panoramy, spotkamy bohaterów lubelskich legend oraz obejrzymy widowiskowo opowiedzianą historię tragedii pożaru miasta z 1719 roku.

Ekspozycja makiet pomoże zrozumieć rozwój przestrzenny miasta od okresu wczesnego średniowiecza, aż po XVIII wiek. Na ich podstawie będziemy mogli porównać zmiany, jakie nastąpiły w zabudowie miasta. 

makieta 2 miasto

Makieta przedstawia miasto na przełomie XII i XIII wieku, kiedy było chronione murami z cegły.

makieta 3 miasto

Złoty wiek miasta - ok. 1570 r. Makieta przedstawia również zamek.

W korytarzach zobaczymy przestrzenne panoramy miasta zbudowane na podstawie zachowanych przedstawień. Pierwsza powstała w oparciu o fresk w kamienicy Lubomelskich, prawdopodobnie jeden z najstarszych zachowanych widoków Lublina.

panorama 3d sebek

Panorama powstała w oparciu o fresk z kamienicy Lubomelskich, przedstawiający prawdopodobnie najstarszy widok miasta.

panorama 2

Druga panorama powstała na podstawie miedziorytu Abrahama Hogenberga.

Trzecia panorama jest żywym odtworzeniem obrazu Wielkiego Pożaru Miasta z 1719 roku, znajdującego się w kościele ojców dominikanów. Ta nietypowa panorama jest jednocześnie złożoną z ruchomych elementów konstrukcją zbudowaną na podobieństwo dawnych mechanicznych teatrzyków. Wzbogacona została o efekty świetlne i dźwiękowe z narracją lektora, który w oryginalny sposób przedstawia życie XVIII-wiecznego Lublina.

diaby ratusz

Po lewej ratusz, po prawej diabełki - oba to symbole związane z "Legendą o czarciej łapie".
Podczas pokonywania około 300 metrowego odcinka podziemi przechodzimy pod rynkiem, ulicą Złotą oraz pod kamienicami przy ulicy Archidiakońskiej. Trasę pokonujemy z przewodnikiem. Czas przejścia to około 45 minut.

Piwnica pod Fortuną

Wracamy na płytę Rynku. Udajemy się do kamienicy Lubomelskich pochodzącej z początku XVI wieku. W małej piwnicy odkryto niesamowite dekoracje o ponad 400-letniej historii. 

kamienica lubomelskich

Kamienica Lubomelskich, Rynek 8.

To niewielkie pomieszczenie było prawdopodobnie miejscem spotkań dla bogatych i wpływowych mieszkańców Lublina. Freski na ścianach i sklepieniu świadczą o jego wyjątkowej wartości historycznej. Po raz pierwszy o piwnicy stało się głośno w latach 30-tych XX wieku, kiedy badano kulturowy kontekst malowideł - początkowo były one odczytane jako erotyczne. Z badań wiemy, że zostały wykonane techniką suchego fresku. Jako prawdopodobny czas ich powstania określa się początek XVII wieku.

przewodnik fresk

Pani Urszula Gulbińska-Konopa oprowadziła nas po piwnicy.

Sensacyjnego odkrycia dokonali niedawno badacze Urszula Gulbińska-Konopa oraz Łukasz Konopa, którzy zidentyfikowali istniejące malowidła i powiązali je z rycinami widniejącymi w sztambuchu, czyli pamiętniku przeznaczonym do zbierania dedykacji. Spośród dziewięciu obrazów, aż siedem powstało na podstawie rycin z książki „Emblemata Saecularia” z 1596 roku, dwa pozostałe oparto na grafikach Heinricha Ulricha. 

przewodnik piwnica

Mędrcy - trzy postacie nakłaniają czwartą do spojrzenia w lustro. Jest to napomnieniem ludzi, którzy postępują wbrew własnym zasadom.
”Emblemata Saecularia” z 1596 r. zawiera 50 emblematów. Książka rozpoczyna się wstępem oraz spisem emblemów. Kolejne strony zawierają zbiór wielojęzycznych subscriptiones - objaśnień odnoszących się do każdego z 50 zawartych w książce emblemów.

Piwnica pod Fortuną to wnętrze unikatowe na skalę europejską. Dekoracje malarskie stanowią złożony i wyrafinowany przekaz, którego odczytanie jest prawdziwym wyzwaniem. Są to:

  • Przedstawienie dwóch greckich filozofów - Demokryta i Heraklita
  • Drzewo zwane pannonośnym, opatrzone mottem “szczęśliwi młodzieńcy, którzy mają to drzewo w ogrodach”
  • “Rada dla narzeczonych” to malowidło, które nie zachowało się w dobrym stanie
  • “Ślepe małżeństwo” opatrzone podpisem “prawdziwym szczęściem wynagradzani są nieliczni”
  • Czterech mędrców, z których jeden nakłaniany jest do spojrzenia w lustro
  • Małpa w kryzie trzyma zwierciadło
  • “Triumf Miłości” przedstawia dwa rejestry - ziemski i niebiański
  • Klęczący Amor i leżącą pod drzewem Wenus
  • Fortuna stojąca na kuli umieszczonej w muszli. Fresk opatrzono tekstem z utworu „Na zmienność fortuny”
  • Umieszczony nad wejściem napis informuje o postawie cnoty

fresk fortuna

Fortuna, której nie można ufać, bo zmienna jej natura jest.

(...) Niech zatem nikt wywyższony nie pokłada ufności w dobrobycie, lecz niech odrzucone zostaną niepewne igraszki zmiennego losu - Cornelis Schonaeus

Do dziś nie wiadomo dlaczego wybrano te konkretne sceny, z wielu, które były w sztambuchu. Dekoracje zapewne były skierowane do często przebywających tutaj gości. Być może są satyrą dla bogatych mieszczan, tylko na pozór prawych obywateli i miały dać im do myślenia. Albo miały kojarzyć się z konkretnymi sytuacjami lub wpływać podświadomie na ich postępowanie.

Lubelska Trasa Podziemna rozpoczyna się w budynku Trybunału Koronnego, czyli dawnym ratuszu, a kończy się na placu, gdzie stała niegdyś lubelska fara. Tym samym łączy ze sobą dwa miejsca, w których rozgrywają się najważniejsze dla Lublina legendy - o sądzie diabelskim, znanej też jako “Legenda o czarciej łapie” oraz “O śnie Leszka Czarnego”. Postacie związane z tymi legendami spotkamy w podziemiach - są to drewniane figurki diabłów, a także monidła Leszka Czarnego i św. Michała, w które możemy się wcielić osobiście.

Ostatnia modyfikacja: niedziela, 22-05-2022 r.

Lubelska Trasa Podziemna

Film zrealizowany przy współpracy Ośrodka „Brama Grodzka - Teatr NN”

Dziękujemy Pani Marii Kowalczyk, panu Marcinowi Wacińskiemu oraz pani Urszuli Gulbińskiej-Konopie za pomoc w realizacji filmu.

Wesprzyj naszą pracę
i pomóż rozwijać portal.

Tagi

  
 Lublin  lubelskie  Lubelszczyzna  szlak turystyczny  legendy  Lubelska Trasa Podziemna  Piwnica pod Fortuną  poradnik  kultura  współpraca  Polska