5 kwietnia 1992 roku na niemal cztery lata odcięto od świata Sarajewo. Wówczas w głowach mieszkańców narodził się pomysł wykonania podziemnego przekopu pod lotniskiem.
Do budowy tunelu przystąpili wolontariusze, a następnie bośniackie wojsko. Na początku brakowało nawet narzędzi do kopania. Jedyne czego budowniczowie mieli pod dostatkiem była nadzieja.
Istnienie tunelu od początku było utrzymywane w tajemnicy, nawet przed Zachodem. Słusznie podejrzewano, że Serbowie próbowaliby za wszelką cenę doprowadzić do jego zniszczenia.

Ekspozycje muzeum zajmują teren przydomowego ogrodu oraz parter i piwnicę budynku - pomieszczenia, w których znajdują się gabloty przedstawiające artefakty i sceny związane z budową tunelu.

Na terenie muzeum jest kilka otwartych pomieszczeń z zamontowanymi telewizorami - obejrzymy na nich filmy dokumentalne o tematyce wojny.

Rozmieszczone na terenie Muzeum Tunel Nadziei galerie zdjęć przedstawiają kadry z Sarajewa przedstawiające codzienne życie. Jednym z takich momentów były wybory Miss Sarajevo, które wykorzystano jako próbę zwrócenia uwagi świata na sytuację mieszkańców miasta.

Geneza rozpadu Jugosławii oraz kolejne etapy konfliktu zilustrowano mapami. Do naszej wyobraźni przemówiła poniższa mapa, gdzie na grafikę przedstawiającą infrastrukturę olimpijską nałożono czołgi i stanowiska artyleryjskie.

Aby zrozumieć cel budowy tunelu pod lotniskiem trzeba się cofnąć do lat 90-tych XX wieku, kiedy rozpoczął się rozpad Jugosławii. Na początku 1992 roku niepodległość ogłosiły Słowenia i Chorwacja, a cztery miesiące później - Bośnia i Hercegowina. Serbowie nie zaakceptowali tego faktu i przystąpili do działań wojennych, wkrótce rozpoczynając niemal czteroletnie oblężenie Sarajewa. Otoczone przez wojska serbskie miasto zostało kompletnie odcięte od świata.
Z zabytków techniki zobaczymy dwa, wyjątkowo ciekawe artefakty - zbudowany na bazie silnika z Fiata 126p agregat prądotwórczy do zasilania oświetlenia w tunelu. Zwany pieszczotliwie “Peglica”, czyli kupa złomu. Drugim jest oryginalna ciężarówka Zastava.

Ściana z sentencjami jest jednym z najsmutniejszych miejsc w muzeum Tunel Spasa. Są to krótkie relacje świadków, którzy ten tunel przeszli.

Pod ogrodzeniem ułożono pozostałości sprzętu wojskowego przeznaczonego do zabijania - czyli miny, rakiety i wszelkiego rodzaju materiały wybuchowe.

Wewnątrz budynku zainstalowano makietę z podświetlaną linią podkreślającą przebiegający Tunel pod lotniskiem w Sarajewie, a w kolejnych pomieszczeniach ekspozycje oraz zaaranżowane sceny z czasu oblężenia.

Najważniejszym etapem zwiedzania jest przejście ponad 20 metrowym odcinkiem tunelu o szerokości jednego metra.

Władze nowoutworzonego państwa nie zainteresowały się zachowaniem tunelu lub choćby jego niewielkiego kawałka. Właściciele domu - Rodzina Kolarów - przeczesali okolicę i znaleźli wiele narzędzi służących do budowy i późniejszej obsługi tunelu. Własnymi siłami zabezpieczyli jego krótki odcinek tunelu pod lotniskiem. Reszta została z czasem zalana przez wody gruntowe.

Dojazd
Muzeum znajduje się w południowo zachodniej części miasta, na osiedlu Butmir, w dzielnicy Ilidža. Aby się do niego dostać można obejść lotnisko dookoła, dojechać tramwajem do pętli tramwajowej Ilidža, albo bezpośrednio autem lub taksówką na zlokalizowany naprzeciwko parking.
Jak tam dotarliśmy?
Zaraz po przylocie udaliśmy się na krótki spacer do dworca autobusowego Sarajewo Wschód w Republice Serbskiej. Następnie obeszliśmy lotnisko dookoła (po drodze pojawiają się znaki kierujące do muzeum). Po zakończeniu zwiedzania doszliśmy do pętli tramwajowej nr 3.
Długość trasy z lotniska do muzeum to 3,2 km. Czas dojścia na piechotę - ok. 39 minut.
Jeszcze przed upublicznieniem lokalizacji tunelu, podczas jednego z ostrzałów, 7 maja 1995 roku, na budowie zginęło 9 osób, a 12 zostało rannych.
Plany związane z odbudową tunelu są śmiałe. Obecnie trwają prace nad udostępnieniem dłuższego odcinka, a w przyszłości również całego tunelu z możliwością przejścia pod lotniskiem.
Bilety wstępu
Normalny / ulgowy: 10 / 5 KM
Płatność tylko gotówką w lokalnej walucie
Audioprzewodnik dostępny w dedykowanej aplikacji.Dostępne języki: angielski, bośniacki, turecki, włoski, niemiecki, hiszpański, arabski.
Czas zwiedzania ok. 2 godziny.
Godziny pracy
Codziennie 9:00-17:00
Adres
BA, 1, TuneliSarajevo 71000Bośnia i Hercegowina





