Wojtek (Wiking)

Wojtek (Wiking)
Śr, 05-05-2021
W muzeum     odcinek #021
Muzeum Wsi Lubelskiej | autor: Spoiled Lizard Productions

Podobał Ci się film?

Malowniczo położony w dolinie Czechówki skansen pielęgnuje dziedzictwo regionu oraz kulturową różnorodność Lubelszczyzny. Zajmujący 20 hektarów skansen jest podzielony na kilka części. Chcieliśmy zobaczyć jak najwięcej podczas naszej wizyty, ale jeden dzień to za mało, by zwiedzić Muzeum Wsi Lubelskiej. 

wyzyna wiatrak front

W 1976 roku rozpoczęto prace przy pierwszym obiekcie - wiatraku z Zygmuntowa

Historia muzeum sięga 1960 roku kiedy powołano do życia Oddział Budownictwa Ludowego w Muzeum Okręgowym w Lublinie. Dopiero dekadę później oddział został przekształcony w autonomiczne Muzeum Wsi Lubelskiej. Ekspozycja wnętrz obejmuje okres od 1881 do 1939 roku. W skali dziejów to zaledwie trzy pokolenia, których my już nie pamiętamy. Cenny walorem skansenu są kadry z życia codziennego przywołane z dziejów rodzin. 

Zobaczymy w nim miniatury krajobrazów Lubelszczyzny - Roztocze, Powiśle, Podlasie, Nadbuże i Wyżynę Lubelską. Najstarszą chronologicznie ekspozycją jest zagroda z Brzezin, a najnowszą miasteczko z końca lat 30-tych XX wieku.

Ten skansen jest jednym z tych w Polsce, który przedstawia całe bogactwo zjawisk, na które składał się pejzaż Polski międzywojennej.- Grzegorz Miliszkiewicz, kustosz

Miasteczko

W zachodniej części skansenu znajduje się ryneczek miasteczka przedstawiającego życie prowincji. W budynkach zobaczymy odtworzone z wielką starannością wnętrza, gdzie w surowych progach mieszkańcy wykonywali proste czynności. Z ekspozycji dowiemy się jak wyglądało codzienne życie mieszkańców. 

miasteczko panorama studnia

Północna pierzeja rynku. Na zdjęciu od lewej: budynek usługowy z pocztą i sklepem żelaznym, okazały ratusz, zakłady usługowe, dom burmistrza

Jednym z ważniejszych miejsc na mapie handlowej miasteczka był sklep żelazny, który oferował gotowe towary. Odegrał on ważną rolę w przemianie cywilizacyjnej społeczeństwa oferując w prowincjonalnych miejscowościach produkty codziennego użytku.

sklep zelazny kaza

W sklepie żelaznym mieszkańcy mogli nabyć różne produkty dostosowane do statutu społecznego i zasobności portfela

Jeśli ktoś bardzo kochał swoją żonę, to nie kupił jej czarnego okropnego żelazka, tylko to piękne niklowane. To jest ta narracja, w której przedmioty służą do wyobrażenia dawnej rzeczywistości.- Grzegorz Miliszkiewicz, kustosz

W tym samym budynku znajduje się zakład fryzjerski z trzema stanowiskami. To miejsce z tradycją, do której obecnie się wraca. 

zaklad fryzjerski

Przy jednym ze stanowisk znajdują się przyrządy do fryzowania włosów kobiecych - już wtedy nie było to miejsce nie tylko dla panów

W jednej z izb budynku można zwiedzać kuchnię żydowską. W rogu pomieszczenia znajduje się piec z piekarnikiem (tzw. szabaśnik). Pod ścianą stół, a nad nim półka z akcesoriami i naczyniami. Po przeciwnej stronie łóżko wiedeńskie, toaletka z parawanem oraz maszyna do szycia.

kuchnia zydowska naczynia

Brązowe naczynia były używane do potraw mięsnych, a potraw mlecznych - białe

W agencji pocztowo-telefonicznej możemy się wcielić w rolę agenta, który poza rozprowadzeniem codziennej poczty nadawał telegrafy, sprzedawał losy państwowej loterii oraz wykonywał operacje w ramach Pocztowej Kasy Oszczędności.

poczta sebek

Dawna poczta była mocno powiązana z Pocztową Kasą Oszczędności - czyli najszerzej dostępnym w tamtych czasach kontem bankowym

W niewielkiej piwiarni połączonej z masarnią zobaczymy ekspozycję czegoś na kształt pierwszej restauracji. Było to miejsce, w którym mieszkańcy miasteczka mogli skosztować najlepszych swojskich wyrobów i popić pysznym piwem, które było podawane również w butelkach.

piwiarnia nalewak

Klienci mogli skosztować specjałów popijając je piwem z firmowego dystrybutora!

Zespół sakralny

Ulokowany na przyrynkowym kwartale rzymskokatolicki zespół sakralny składa się z kościoła, dzwonnicy, plebanii i spichlerza. Za płotem znajduje się lapidarium - muzealne wyobrażenie cmentarza. Okazały drewniany kościół pochodzi z 1686 roku, dominuje w nim wystrój barokowy i późnobarokowy. W prezbiterium umieszczono kopię ołtarza z oryginalnym tabernakulum. 

Pozostałe budynki są również drewniane. Plebania pochodzi z początku XIX wieku, a mały spichlerzyk pochodzi prawdopodobnie z lat 70-tych XVIII wieku. 

kosciol na wzgorzu

Kościół jest przykładem dawnej sztuki liturgicznej - tzw. przedsoborowej. Kapłan odprawiał mszę świętą po łacinie, tyłem do wiernych

sklepy

Wśród wnętrz muzealnych budynków możemy jeszcze zobaczyć m.in. sklep kolonialny, restaurację, gabinet dentystyczny, pracownię krawiecką, warsztat szewski

Edukacja przez zwiedzanie

W budynku ratusza mieści się ekspozycja edukacyjna “Budujemy Lublin”, której misją jest poznawanie przeszłości przez bezpośredni kontakt i pracę z przedmiotem. Gra polega na wykonaniu danego zadania z wykorzystaniem dostępnych wszelkiego rodzaju przedmiotów. 

Zajęcia historyczno-informacyjne prowadzone są przez doświadczonych specjalistów z wykorzystaniem specjalnych rekwizytów, które odzwierciedlają warunki codziennej egzystencji.

sala szkolna wagonik

Wyżyna Lubelska

wyzyna lubelska

Wiejska sielanka w Muzeum Wsi Lubelskiej: rok pański AD 2021 - w wyjątkowo zimnym marcu słońce dopiero przebijało się przez chmury

Na północ od miasteczka odtworzona została Wyżyna Lubelska. Zobaczymy tam odtworzone z wielką dokładnością zagrody ze wsi Żuków i Niemce - klasyczne przykłady luźnej wiejskiej zabudowy obejścia, które od połowy XIX wieku występowały powszechnie na terenie Lubelszczyzny. 

Najważniejszy obiekt w zagrodzie z Żukowa stanowi chałupa o konstrukcji zrębowej z dachem krytym słomą. Przypuszczalnie zbudowana na początku XIX wieku.

wyzyna zagroda z zukowa

Gospodarstwo tworzą również dodatkowe budynki - stodoła, spichlerz i obora

Chałupa w zagrodzie ze wsi Niemce pochodzi z 1890 roku i posiada przyległą murowaną piwnicę. Jest przykładem drewnianego domu konstrukcji węgłowej z dachem krytym słomą.

wyzyna zagroda z niemiec

Pozostałe budynki gospodarcze pochodzą z Nowej Wsi, również z końca XIX wieku

W centrum Wyżyny znajduje się studnia kołowrotowa z kołem “deptanym” o średnicy trzech metrów. Została wybudowana ok. 1870 roku we wsi Błażka w celu pozyskania dodatkowej wody dla domostw i pojenia zwierząt.

wyzyna studnia

studnia kołowrotowa z kołem “deptanym” - takich studni już od dziesiątek lat nie ma

Na Wyżynie Lubelskiej zobaczymy jeszcze jedną ciekawą chałupę w zagrodzie z Żabna. Pochodząca z 1895 roku chałupa wyróżnia się rzadkim dachem naczółkowym krytym słomą oraz gankiem podpatrzonym jakby w ziemiańskim dworze. 

wyzyna zagroda z zabna

Dodatkowe budynki w gospodarstwie to obora, stajnia i stodoła - wszystkie pokryte wspólnym dachem

Przy rozstaju dróg stoi skromna kapliczka z Kolanówki. Jest to przykład archaicznej drewnianej kapliczki typu kłodowego, często spotykanej na Lubelszczyźnie. 

wyzyna kapliczka

W niszy umieszczono kopię rzeźbę Chrystusa Frasobliwego

Na szczycie Wyżyny stoi pierwszy przeniesiony do muzeum obiekt – wiatrak typu holenderskiego z Zygmuntowa, a więc z obrotową czapą. Wybudowany w 1918 roku, powstał w celu wyrobu mąki, a później rozbudowany w celu produkcji kaszy.

wyzyna wiatrak

Przeciętna zdolność przemiału ziarna w ciągu godziny wynosiła od 200 do nawet 400 kg przy dobrym wietrze.

Powiśle

Na południe od miasteczka rozciąga się sektor Powiśle. To malowniczo położona ekspozycja w dolinie rzeki Czechówki. Sztucznie spiętrzona rzeka tworzy nadwiślański zakątek.

powisle

Sztucznie spiętrzony strumyk tworzy namiastkę rzeki, na której brzegach rozstawione zostały zagrody. Jest ich tu w sumie sześć, a do tego most i dwie kapliczki.

Na Powiślu odwiedziliśmy niedawno udostępnioną do zwiedzania zagrodę z Brzezin. Ekspozycja ukazuje możliwą sytuację z 1881 roku, czyli jest chronologicznie najwcześniejszą wystawą w muzeum i umożliwia poznanie codziennego życia chłopskiej rodziny z końca XIX wieku. 

zagroda z brzezin

Wybudowana pod koniec XVIII wieku chałupa, wraz ze stodołą z połowy XIX wieku stanowią typowy majątek średniozamożnych uwłaszczonych chłopów

Chałupa z centralną izbą jest prawdopodobnie najstarszym zachowanym tego typu obiektem na Lubelszczyźnie. W ścianie frontowej umieszczono dwoje drzwi - przez które wchodzi się do pomieszczeń sąsiadujących z izbą mieszkalną. Po prawej znajduje się sień, w której mieszkały także zwierzęta, a po lewej pełniąca funkcję magazynu komora. 

chata wejscie

Wejście główne do chałupy - przez sień. Z boku ławka, na której wypoczywali domownicy

Wchodzimy do środka obejrzeć ekspozycję. Jest rok pański 1881. Minęło już 17 lat od uwłaszczenia chłopów. Chałupę zamieszkuje katolicka rodzina Jakuba i Agnieszki Gruzów. Jest to wielodzietna rodzina z szóstką dzieci.

chata spanie

Widok z głównej izby na wyjście do spichlerza. Po bokach wyrka i kołyska

Gruzowie zajmowali się wyłącznie uprawą roli i nie wykonywali w chacie żadnego rzemiosła, dlatego wieczorem jej wnętrze było oświetlane słabym światłem świecaka. 

chata naczynia

Na wyposażeniu wnętrza znajduje się wiele sprzętów wykonanych z drewna i bardzo niewiele przedmiotów z metalu

W centralnym miejscu izby stoi prosta ława do spożywania wspólnych posiłków. Pod ścianą półki z naczyniami, a w rogach - słomiane wyrka. W kołysce leży mała Agnieszka. Na ścianach wiszą krzyżyk i kilka obrazów świętych. 

chata stol

W chacie Gruzów było dużo narzędzi z drewna, a niewiele metalowych. Na zdjęciu stół w centrum głównego pomieszczenia

Komora z lewej strony chałupy służyła za magazyn żywności - przechowywano w niej artykuły spożywcze i narzędzia. Zawieszona wysoko półka służyła do przechowywania chleba z dala od gryzoni. W sieni mieszkały zwierzęta - świnie, ptactwo i koń. W czasie zimy ptactwo przenoszono do izby mieszkalnej. Pozostałe zwierzęta - krowy i woły zamieszkiwały w znajdującej się za chatą stodole z XIX wieku.

chata sien

Spichlerz, w którym trzymano produkty żywnościowe, odzież i narzędzia
ostatnia modyfikacja: 2021-05-13 r.

Muzeum Wsi Lubelskiej

Film zrealizowany przy współpracy Muzeum Wsi Lubelskiej

Dziękujemy Panu Grzegorzowi Miliszkiewiczowi za oprowadzenie po muzeum.

Niemal w sercu muzealnej ekspozycji znajduje się osiemnastowieczny dwór z Żyrzyna. Parterowy budynek z wysokim łamanym dachem otacza ozdobny ogród z aleją lipową. Drewniany otynkowany dwór o konstrukcji węgłowej stanowi wyjątek pod względem układu i wyjątkowych walorów artystycznych.
Podobał Ci się ten tekst? Pomóż nam rozwijać portal!

Rekomendacja: Ocena ogólna 97%

Plusy
  • miasteczko z lat 30-tych XX wieku
  • ekspozycje sklepowe i mieszkalne
  • klimat Wyżyny Lubelskiej
  • klimat Powiśla
  • zagroda z Brzezin
  • historyczne kadry z życia codziennego
  • gra edukacyjna “Budujemy Lublin”
Łatwość dojazdu
90%
Łatwość poruszania się
100%
Atrakcje do zwiedzania
100%
Zobacz podobne
Karkonosze, Polska - 608 m n.p.m.
Chojnik
Lublin, Polska - 168 m n.p.m.
Szlak Unii Lubleskiej
Lublin, Polska - 168 m n.p.m.
Lubelskie podziemia
Lublin, Polska - 168 m n.p.m.
Lubelskie legendy
Karkonosze, Polska - 1424 m n.p.m.
Śmielec
Góry Wałbrzyskie, Polska - 853 m n.p.m.
Szlak na Borową
Rudawy Janowickie, Polska - 779 m n.p.m.
Wielka Kopa i Kolorowe Jeziorka
Karkonosze, Polska - 1362 m n.p.m.
Szrenica

Wesprzyj nas!

Patronite
PayPal