Plac przed muzeum
Przed wejściem do muzeum zobaczymy prosty grób muzułmanina, którego ciało owinięte w całun pochowano w tym miejscu w 1951 roku. Pomimo przekazania terenu pod budowę Muzeum Dziedzictwa, grób pozostał na swoim miejscu (częściowo leży na chodniku prowadzącym do głównego wejścia).
Przegląd ekspozycji rozpoczynamy od zapoznania się z wiejskim życiem Djerby. Typowy wiejski Menzel nadal występuje w wielu miejscach wyspy i stanowi popularną atrakcję dla turystów.
W pierwszej sali zapoznamy się również z tradycjami rybackimi oraz zobaczymy makiety objaśniające proste sposoby połowy ryb i owoców morza.
Więcej o menzelu piszemy poniżej ↓
Ceramika i narzędzia
Na Djerbie rozwinął się przemysł ceramiczny - kilka wieków tego wspaniałego fachu przedstawiono na podstawie bogatej ekspozycji.
Wyspiarskie manufaktury porcelany produkowały i dostarczały na kontynent przedmioty z gliny, ceramiki oraz fajansu. Produkty z Djerby wśród odbiorców cieszyły się wysoką renomą.
W głównej sali muzeum zobaczymy dużą ekspozycję zabytków z różnych dziedzin, zebranych na terenie wyspy. Są tu m.in. ogromne pitosy, amfory, dzbany i misy. Zabytki posortowane zgodnie z periodyzacją.
Tkactwo i tradycyjne dzianiny
Równie ważną gałęzią wyspiarskiego przemysłu było tkactwo. Produkty utkane w tradycyjny sposób zajmują oddzielną salę. Są to w znaczniej mierze stroje ilustrujące tradycję Berberów.
Zobaczymy tam wiele przykładów kunsztu tkackiego, m.in. gobeliny, dywany, jedwabne chusty lub całe kostiumy kobiece z dołączonym kapeluszem słomianym - są to stroje ludowe z różnych części wyspy.
Przemysł złotniczy
Na wyspie żyła duża żydowska diaspora, dzięki której na wyspie rozwijał się przemysł złotniczy. Przez kilka wieków Djerba była znanym ośrodkiem handlu tym szlachetnym kruszcem.
Lokalne przekazy mówią o przybiciu na wyspę tysięcy Żydów pod koniec VI wieku p.n.e., kiedy w 586 roku p.n.e. zniszczono świątynię w Jeruzalem. Żydzi przywieźli ze sobą manuskrypty, drzwi i kilka kamieni ze zburzonej świątyni. Najstarsze zachowane na wyspie dokumenty dotyczące funkcjonowania żydowskiego handlu złotem pochodzą z 1030 roku.
Berberowie
Ostatnie pomieszczenie muzeum to ekspozycja związana z wielowiekową tradycją Berberów.
Wiele miejsca poświęcono tradycji małżeńskiej, w tym przygotowaniom do ślubu - od malowania ciała henną, poprzez stroje, na rozrywkach weselnych kończąc.
Jest to już ostatnia sala prowadząca do wyjścia z muzeum, ale zanim opuścimy ekspozycję, zobaczymy uroczy kadr - to typowe tradycyjne domostwo nowożeńców.
Muzeum otacza ogród pełen roślin i zabytków - głównie pozostałości starożytnych posągów z różnych części wyspy.
Menzel
Rolnictwo w Północnej Afryce ograniczone jest przez trzy czynniki - niedostatek wody, słabe rodzajowo gleby oraz niski stopień mechanizacji, dlatego ledwo pokrywa podstawowe potrzeby. Zaletą jest korzystny agroklimat, który jest niezmienny przez niemal cały rok.
Na wyspie dominuje rozproszone rolnictwo indywidualne tworzone przez całe rodziny. tzw. menzele. Są to najczęściej małe gospodarstwa rolne, których powierzchnia nie przekracza kilku hektarów, ulokowane w pobliżu zbiorników wodnych lub studni. Są one dziedziczone i prowadzone przez wielopokoleniowe rodziny.
Natomiast gospodarstwa znajdujące się bliżej wybrzeża najczęściej zajmowały się rybołówstwem.
Budynek mieszkalny zwykle dzielono na kilka niezależnych mieszkań. Były to domostwa w większości parterowe, często z dobudowanymi wieżyczkami. Charakterystyczne dla menzeli były wspólne dziedzińce porastające roślinami.
W parku kulturowym Djerba Explore zwiedziliśmy ekspozycję przedstawiającą jedno z tradycyjnych gospodarstw domowych.
Pojedyncze mieszkania składały się z przedsionka, sypialni, łaźni oraz opcjonalnego pokoju z małym tarasem ulokowanym na piętrze.
W zależności od stanu majątkowego, skromne pomieszczenia był ozdabiane tkaninami lub drewnianymi meblami. Nierzadko spotykało się w nich zdobione motywami florystycznymi drewniane skrzynie.
Na terenie gospodarstwa w Djerba Explore tradycyjnie wyposażone stanowiska, wśród nich najpopularniejsze to:
Tam też przechowywano gotowe pitosy i amfory - niższa temperatura w podziemiach zapewnia dłuższy termin przydatności dla składowanych w nich produktach spożywczych.
Tłoczna oliwy znajdowała się w piwnicy, gdzie kamienny kołowrót do produkcji złocistego płynu wprawiał w ruch wielbłąd.
