Brzeg Dolny to idealne miejsce do obcowania z naturą. Zwiedzanie warto zacząć od wizyty na tarasie widokowym pałacu, gdzie możemy poświęcić kilka chwil na podziwianie pięknego zakola Odry. 

Odkryte w XIX wieku cmentarzysko z epoki brązu świadczy o wczesnym osadnictwie na terenie dzisiejszej gminy Brzeg Dolny. Wykopaliska archeologiczne potwierdziły również, że w tym miejscu istniał wczesnośredniowieczny gród. Aż do połowy XVII wieku miejscowość ta była znana jako Brzeg, odmieniana po czesku i niemiecku. Dopiero przybycie nowo upieczonego barona zmieniło historię miasta na zawsze.

Pałac i oficyna

Najważniejszym zabytkiem Brzegu Dolnego jest okazały kompleks pałacowy w starym mieście, ulokowany nad rzeką Odrą. 

Po raz pierwszy wzmianka o pałacu pojawia się w pierwszej połowie XVII wieku, gdy nowym właścicielem wsi został baron Jerzy Abraham von Dyhrn - kanclerz Śląska z czasów, gdy ten należał do Habsburgów. Ukoronowaniem jego dorobku była zmiana nazwy miejscowości i nadanie jej praw miejskich, a następnie budowa okazałej rezydencji w formie barokowego pałacu z ogrodem angielskim. Posiadłość była własnością rodu Dyhrn przez ponad 100 lat. 

W 1767 roku pałac pozyskał minister Śląska Karol Jerzy von Hoym i wkrótce rozpoczął przebudowę na styl klasycystyczny według projektu Carla Gottharda Langhansa - sławnego architekta Fryderyka II Wielkiego, autora m.in. Bramy Brandenburskiej. Razem z pałacem przebudowano park i dobudowano oficynę w stylu klasycystycznym.

W lutym 1945 roku, w wyniku interwencji wojsk radzieckich, pałac spłonął (później odbudowany w znacznie skromniejszej formie), a park na dekady popadł w niełaskę. 

Bezpośrednio za pałacem zobaczymy mały ogród wrzosowy. Po obu stronach tarasu stoją odlane z brązu rzeźby przedstawiające Nimfę i Garonnę.

Majątek von Hoyma odwiedzali często niemieccy arystokraci - w tym przyszły cesarz Fryderyk Wilhelm II, a także ważne persony z wielu europejskich dworów.

Zabytki sakralne

W niedaleko położonym rynku zobaczymy jeszcze jeden ciekawy zabytek. To kościół parafialny Najświętszej Maryi Panny z Góry Karmel pochodzący z drugiej poł. XVIII wieku budynek został zbudowany w technice szachulcowej. Dzisiaj niestety otynkowany.

Z okresu Dyhrna pochodzi bardzo ważny zabytek Brzegu Dolnego. To kaplica św. Jadwigi, która powstała w miejscu cudownego kamienia. Według legendy stopę w nim odcisnęła św. Jadwiga, która podróżowała z Legnicy do Trzebnicy właśnie przez Brzeg.

Łęgi Odrzańskie

Lasy i łąki, które możemy dostrzec z tarasu, są częścią większego obszaru zwanego Łęgi Odrzańskie, ciągnącego się wzdłuż koryta rzeki aż do Głogowa. Jest to teren pokryty lasami, łąkami i torfowiskami, obejmujący siedliska lęgowe prawie 100 gatunków ptaków. Aż 97% obszaru Łęgów znajduje się na terenie województwa dolnośląskiego. 

Park miejski

Niedocenianym miejscem na mapie miasta jest położony w jego centrum zabytkowy park, który nadal nosi ślady angielskiego założenia. Obecnie południowa część została w dużym stopniu zrewitalizowana. Uprzątnięto tereny zielone, na nowo zaaranżowano stawy, utwardzono ścieżki, dodano nowe ławki i ścieżkę dydaktyczną. Dzięki ciągłej opiece nad zasobami zielonymi zyskał on na atrakcyjności i stał się miejscem wypoczynki i spotkań dolnobrzeżan. 

Dolnobrzeski park może pochwalić się różnorodnym drzewostanem. Dominuje: dąb szypułkowy, lipa drobnolistna, klony różnych gatunków, jawor i jesion. Na wiosnę zdobią go kwitnące kwiaty. Ściółkę i drzewa porasta bluszcz zwyczajny, okazale kwitnący.

W parku zobaczymy liczne okazy drzew pomnikowych, głównie dębów szypułkowych, a najładniej prezentuje się buk pospolity, rosnący w pobliżu Stawu Łabędziego - zwany potocznie parasolem. W parku rosną także kasztanowce, sosny Jeffreya, cyprysiki groszkowe.

Przy największym stawie, w sąsiedztwie okazałego “parasola” znajduje się otoczona wodą Wyspa Kormoranów. Dostęp do niej zapewnia drewniany mostek, a na wyspie znajduje się kilka ławeczek i miejsce do rozpalenia ogniska.

Poza florą zobaczymy również niezwykle bogatą faunę. W każdym razie na pewno usłyszymy, gdy zasiądziemy na jednej z wielu ławeczek. Można tu spotkać sikory, kowaliki, słowiki, dzięcioły, kruki, a zamieszkujące stawy kaczki wychodzą chętnie na spacerowe szlaki szukając pokarmu. W sezonie zobaczymy również łabędzie, które mają swoje lęgowiska na czterech wyspach znajdujących się na powierzchni stawu Łabędziego. Warto też wspomnieć, że zamieszkuje je duża kolonia karpia królewskiego.

Współczesny Brzeg Dolny kojarzy się głównie z ogromnymi zakładami chemicznymi, a nie jako miejsce wypoczynku czy rekreacji. Jest to opinia niesprawiedliwa, bowiem park jest bardzo atrakcyjnym miejscem wypoczynkowym w gminie Brzeg Dolny. Ponadto miasto posiada aquapark, halę sportową, a w niedaleko położonej miejscowości Wały również ośrodek sportowy.

Poł. XIV w. - pierwsze informacje
1660 r. - wieś kupuje baron von Dyhrn
1767 r. - pałac przejmuje hrabia von Hoym, przebudowuje pałac i buduje park w stylu angielskim
Poł. XIX w. - przebudowa posiadłości
1945 r. - pałac płonie
1950 r. - pałac odbudowany w uproszczonej formie